Vanaf 1 oktober 2026 verandert de procedure om een persoonsvolgend budget (PVB) aan te vragen. De budgethoogte wordt niet langer bij de aanvraag bepaald, maar pas wanneer het budget effectief ter beschikking wordt gesteld. De nieuwe procedure biedt echter geen oplossing voor de wachtlijst. Bovendien is Onafhankelijk Leven bezorgd over de gevolgen voor de rechtszekerheid van mensen met een handicap.
Voortaan zal de PVB-aanvraagprocedure in twee fases verlopen:
Omdat de Vlaamse regering onvoldoende middelen vrijmaakt voor de ondersteuning van mensen met een handicap, moeten mensen eerst op de PVB-wachtlijst. Sommigen wachten al meer dan 20 jaar op hun budget. De opsplitsing van de aanvraagprocedure in twee fases brengt hier helaas geen verandering in.
De Vlaamse overheid zegt dat de hervorming ervoor zal zorgen dat budgetten beter zullen aansluiten op de actuele ondersteuningsnood van mensen met een handicap. Vandaag kan je ondersteuningsnood immers tijdens de wachtperiode toenemen en dan volstaat de toegekende budgethoogte niet langer op het moment dat je het PVB effectief krijgt. Dan moet je opnieuw een inschaling doorlopen om een hoger budget aan te vragen. Ook voor die bijkomende ondersteuningsvraag, de zogenaamde meervraag, kom je vaak opnieuw op de wachtlijst terecht.
De nieuwe aanvraagprocedure in twee fases zal er dus inderdaad voor zorgen dat budgetten op het moment van terbeschikkingstelling meteen de actuele ondersteuningsnood volgen. Dat is op zich positief, maar de aangepaste procedure is voor Onafhankelijk Leven geen duurzame oplossing. De wachtlijst blijft het grote knelpunt. Mensen zullen nog steeds moeten wachten op hun budget en een groot deel zal wellicht nooit aan de beurt komen voor een zorgzwaarte-inschaling en budgetbepaling.
Bovendien zal de overheid met het wegvallen van de budgethoogte bij de aanvraag geen zicht meer hebben op het totale budget dat nodig is om de wachtlijst weg te werken.
Onafhankelijk Leven pleit ervoor om de wachtlijsten weg te werken door persoonsvolgende budgetten snel ter beschikking te stellen na het goedkeuren van aanvragen. Op die manier zal de budgethoogte ook afgestemd zijn op de actuele ondersteuningsnood. Een persoonsvolgend budget is voor mensen met een handicap een essentieel middel om hun leven kwaliteitsvol, inclusief en in eigen regie vorm te geven.
Onafhankelijk Leven betreurt bovendien dat de aangepaste procedure de rechtszekerheid van het recht op ondersteuning verzwakt. Vandaag weten mensen door hun budgethoogte waar ze recht op hebben, maar vanaf oktober komen mensen zonder iets op de wachtlijst.
NOOZO, het Vlaamse adviesorgaan van en voor mensen met een handicap, deelt onze bezorgdheid. In een advies aan de Vlaamse regering waarschuwde NOOZO dat er voor een grote groep wachtende nooit een budgethoogte zal bepaald worden zolang de regering geen middelen vrijmaakt. Zonder budgethoogte hebben wachtenden veel minder mogelijkheid om hun recht op ondersteuning af te dwingen.
De overheid kan bijvoorbeeld tussen de goedkeuring van de aanvraag en de effectieve terbeschikkingstelling van het budget beslissen om de methode voor de inschaling en budgetbepaling aan te passen. In fase 1 weet je niet langer op welke budgethoogte je recht hebt. Daardoor zal je bij de terbeschikkingstelling in fase 2 niet kunnen aantonen dat je minder krijgt dan waar je recht op hebt. Het schrappen van de budgethoogte bij de start van de procedure, zet mensen in een zwakkere positie. Vandaag kunnen mensen op basis van hun oorspronkelijke budgethoogte een potentiële achteruitgang van de ondersteuning proberen aantonen.
Sinds mei 2025 werkt de Vlaamse overheid aan een grote hervorming van het ruime ondersteuningsbeleid voor mensen met een handicap. De grote lijnen van deze hervorming staan in een conceptnota van minister Caroline Gennez die werd goedgekeurd door de Vlaamse regering. De nieuwe plannen zorgen voor grote ongerustheid bij mensen met een handicap. De hervormingen kunnen immers een impact hebben op hun keuzevrijheid en kwaliteit van leven.
Een van de pijlers van de grote hervorming is de toeleiding naar ondersteuning en aanvraagprocedures. Er is onder meer sprake van een nieuw screeningsinstrument en een aangepast wachtlijstbeheer met het afschaffen van de prioriteitengroepen. Onafhankelijk Leven betreurt dat de PVB-aanvraagprocedure nu al wordt aangepast, terwijl de besprekingen over de bredere hervorming nog lopen en er nog veel fundamentele vragen en bezorgdheden zijn.
Sta je al op de wachtlijst met een vastgelegde budgethoogte? Ben je momenteel met een aanvraag bezig? Of wil je weten wanneer het VAPH op eigen initiatief een herinschaling van je PVB kan vragen?
Je vindt het antwoord op deze en andere vragen in het document ‘Veelgestelde vragen over de nieuwe PVB-aanvraagprocedure’, opgesteld door het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH).
