Studenten met een handicap in Vlaanderen botsen elke dag – letterlijk en figuurlijk – op drempels. Dat terwijl ze recht hebben op redelijke aanpassingen. Die aanpassingen hoeven niet altijd duur of groot te zijn. Volgens Dieuwke kunnen kleine aanpassingen al een groot verschil maken. Tegelijk laten haar ervaringen zien dat het systeem nog tekortschiet.
Dieuwke gebruikt een manuele rolstoel en studeert Crossmedia Design aan de Arteveldehogeschool in Gent. Vandaag rolt ze zelfstandig haar campus binnen. Dat was vroeger niet zo. De aluminium oprijplaat aan de ingang was erg steil en werd gevaarlijk glad bij regen of vorst.
“Ik moest iemand vragen om me naar boven te duwen,” vertelt Dieuwke. “Dat vind ik niet fijn en past niet bij wie ik ben. Ik wil zelfstandig zijn.”
Gelukkig is de helling inmiddels heraangelegd: met stenen, een zachtere hellingsgraad en een veilig oppervlak bij alle weersomstandigheden.
Op de oorspronkelijke campus in Mariakerke was rolstoeltoegankelijkheid geen probleem. Kort voor haar eerste academiejaar verhuisde de opleiding echter naar twee oude gebouwen in het centrum van Gent: de Leeuwstraat en de Goudstraat. Voor de meeste studenten een kleine verandering, maar voor studenten met een handicap kan zo’n verhuizing grote obstakels opleveren.
Gelukkig dacht de school mee na over oplossingen.
Op de campussen zijn intussen verschillende aanpassingen doorgevoerd: een traplift in de C-blok, nieuwe hellende vlakken bij de H- en G-blok, automatische deuren bij A- en H-blok, en een mix van hoog en laag meubilair in de zuilenzaal zodat rolstoelgebruikers kunnen deelnemen net zoals de andere studenten.
“De traplift vind ik nog steeds eng,” zegt Dieuwke. “Een keer zat ik vast en er is speling tussen de lift, trap en de vloer. Bovendien kunnen andere studenten de trap niet op als ik hem gebruik. Het is een oplossing, maar geen ideale. Toch waardeer ik de inspanning. Het betekent dat ik nu lessen kan volgen in lokalen die anders onbereikbaar waren.”
Maar nog niet elk lokaal is voor Dieuwke bereikbaar. Voor sommige lessen is streaming een noodoplossing. Een oud ‘bergkot’ werd omgevormd tot werk- en streamingruimte, zodat ze daar lessen kan volgen met een paar vriendinnen.
“Het is beter dan vroeger, toen ik die lessen in mijn eentje in een koud lokaal in een ander gebouw moest streamen. Dat lokaal noemde ik de bunker. Maar fysiek aanwezig zijn in de grote groep blijft belangrijk, zeker in een praktijkgerichte opleiding.”
In de lokalen die wel bereikbaar zijn, stuitte Dieuwke vaak op het probleem dat tafels en stoelen in de weg stonden. Er moest eerst een tafel- en stoelendans gebeuren voordat ze haar plaats in het lokaal kon innemen.
Er bleek een simpele en goedkope oplossing: met ducttape op de vloer wordt aangegeven waar tafels moeten staan, zodat er genoeg ruimte blijft voor rolstoelen.
“Een aanpassing hoeft dus niet altijd moeilijk of duur te zijn.”
“Mijn hogeschool zet stappen en luistert naar studenten met een handicap. Ze organiseren zelfs focusgroepen,” zegt Dieuwke. “Maar als vanaf het begin was nagedacht over toegankelijkheid, zouden sommige problemen nooit hebben bestaan.”
Dat geldt natuurlijk voor de hele samenleving: van openbare gebouwen en openbaar vervoer tot werkplekken en cultuur- en sportvoorzieningen.
Toegankelijk onderwijs begint ook niet bij de schoolpoort. Je moet überhaupt op school geraken. Over haar vervoersproblemen getuigde Dieuwke vorig academiejaar.
Soms kan iets simpels als ducttape al een groot verschil maken. Maar wie echt een toegankelijke samenleving wil, mag niet wachten tot problemen zich voordoen. We moeten vanaf het begin bouwen, plannen en denken met iedereen in gedachten. Zo hoeven studenten met een handicap niet te improviseren of extra moeite te doen. Dan kunnen ze gewoon meedoen, net zoals iedere andere student.
Het VN-verdrag Handicap geeft ons land tijd om te evolueren naar één inclusief onderwijssysteem, maar het is duidelijk dat er snel stappen gezet moeten worden.
Daarnaast verplicht het verdrag ons land om onmiddellijk het recht op redelijke aanpassingen te garanderen. Redelijke aanpassingen zijn maatregelen die drempels wegnemen zodat leerlingen met een ondersteuningsnood kunnen deelnemen aan de lessen op school. Het weigeren van redelijke aanpassingen is een vorm van discriminatie.
Wil je meer weten over inclusieve onderwijsopties vandaag en redelijke aanpassingen? Dan kan je terecht bij:
