Advieslijn 03 808 22 99

"Wat doe je op je 60e, langer werken of de zorg voor je moeder opnemen?"

Geschreven op di 15 september, 2015 door Marianne Callebaut in de categorie Nieuws

"Wat doe je op je 60e, langer werken of de zorg voor je moeder opnemen?"

Wie neemt ondersteuning voor personen met een beperking op in de maatschappij? Wie is verantwoordelijk, waar stopt die verantwoordelijkheid en hoe zit het met de keuze van de persoon zelf? Een belangrijk debat dat de naam ‘vermaatschappelijking van de zorg’ kreeg. Om het debat levend te houden en om deze bezorgdheden bespreekbaar te houden, vroegen wij de mening van enkele ‘bekende’ personen in de sector voor personen met een beperking. Deze week laten we Ignace Leus aan het woord. 

Wie neemt ondersteuning voor personen met een beperking op in de maatschappij? Wie is verantwoordelijk, waar stopt die verantwoordelijkheid en hoe zit het met de keuze van de persoon zelf? Een belangrijk debat dat de naam ‘vermaatschappelijking van de zorg’ kreeg.

Niet iedereen verstaat hetzelfde onder dat begrip en dat leidt bij sommigen tot bezorgdheden. Zal ik verplicht worden om gebruik te maken van reguliere diensten? Moeten mijn vrienden voor mijn ondersteuning instaan, ook als ik dat niet wil?
Om het debat levend te houden en om deze bezorgdheden bespreekbaar te houden, vroegen wij de mening van enkele ‘bekende’ personen in de sector voor personen met een beperking.

Deze keer laten we Ignace Leus aan het woord. Ignace was in het verleden adviseur gehandicapten en ouderenzorg op het kabinet. En hij is auteur van het decreet oprichting VAPH en de Vlaamse zorgverzekering. Tot enkele jaren geleden was hij directeur zorg van CM nationaal. Hij blijft ook vandaag actief betrokken bij allerlei projecten in de sector voor personen met een beperking en de ouderenzorg.

Hoe zou u vermaatschappelijking van de zorg beschrijven?

Vermaatschappelijking is een onduidelijk woord. Het kan en wordt verschillend begrepen. Betekent het dat de zorg door de maatschappij zou moeten worden opgenomen? Wie of wat is dan de maatschappij en in welke richting gaat het? Het individu in de maatschappij, de maatschappij van individuen of de onpersoonlijke collectiviteit van individuen, de Overheid , de Gemeenschap. En komt de maatschappij naar het individu, of moet het individu naar de maatschappij? en die maatschappij is dat iedereen dan, of slechts het eigen netwerk?Ignace Leus

Het woord maatschappij verdient verduidelijking. Meestal wordt hiermee bedoeld de samenlevingsvormen buiten de enge kring van de familie. Derden, de overheid, mensen en diensten betoelaagd door uw maatschappij, uw gemeenschap, voor uw familieleden.
Eigenaardig genoeg bedoelt de regering, denk ik, nu eerder door het woord vermaatschappelijking dat er opnieuw meer zorg zou opgenomen worden door uzelf, uw familie, uw vrienden, uw buurt… Zeer verwarrend dus, want het woord gaat in twee richtingen.

Alleszins wordt  het gebruikt om te vragen om de verhoudingen, de balans tussen beide zorgverantwoordelijken, de privé en de openbare hulp, te veranderen. En dan blijkt het eerder de richting uit te gaan van meer zorgverantwoordelijkheid over te laten aan familie en eigen netwerk , dan de ‘derden’. Dit blijkt alleszins uit de concentrische cirkelredenering: meer zorg door familie en reguliere zorg.

Eigenaardig ook dat opeens reguliere zorg opduikt, alsof niet alle zorg door overheid betaald regulier zou zijn? Deze besmetting komt nu ook over in de beleidsteksten ouderenzorg, waar specialistische zorg blijkbaar niet zou bestaan en wel in de zorg voor personen met handicap.

Ik meen dat alle zorg maatschappelijk is, dat zorg door familie maar kan indien er  voldoende ondersteuning is door derden, betoelaagd door gans de maatschappij. Belangrijk is dat zorg aanvaard wordt als deel van het menselijk leven , en dus deel van elk menselijk samenzijn. De discussie is welk aandeel moet, kan opgenomen worden door familie en welk deel door derden. Zoals zorg door familie in alle verborgenheid kan gebeuren, kan dit ook voor alle zorg door derden. Deze hulp moet wel verschijnen in de financiën van een overheid en dus duidelijk worden, belastend meer of minder naargelang de graad van solidariteit.

Maatschappelijke zorg zou mogen inhouden dat het aanvaard wordt in onze maatschappij en niet uitgesloten wordt, en dat je als persoon, als gezin, als buurt het mee opneemt. Alle zorg overlaten aan derden houdt teveel risico in op uitsluiting. Of de huidige zorg teveel of te weinig wordt opgenomen door derden, is mij niet duidelijk.

Wel is in de zorg voor de oudere ouders mijn inziens teveel uitsluiting tot stand gekomen door opvang in woonzorgvoorzieningen. Maar de oudere weer meer in het eigen omgeving laten leven veronderstelt meer hulp door derden en door eigen familie, die daar door de ganse maatschappij echt voor moet gewaardeerd worden. In een solidaire mensnabije maatschappij, gemeenschap neemt de familie, in ruimere zin de buurt enorm veel zorg op, maar sterk ondersteund door professionele solidair gefinancierde hulp en gewaardeerd door de publieke overheden.

 

Hoe ziet u vermaatschappelijking van de zorg binnen het kader van zorgvernieuwing en persoonsvolgende financiering?

Laat me eerst stellen dat het PVF een enorme vooruitgang kan betekenen in allerlei opzichten. Startend met hetgene dat meestal wordt vergeten: namelijk de erkenning dat ieder persoon met zorg een verschillend niveau van zorg nodig heeft, en zijn budget in die zin ook verschillend in hoogte zal zijn , gelet op de schaal van zorg die er nodig is.

Wat ik mis is de doortrekking van de globale en integrale visie van de indicatiestelling. Die moet  de totale zorgnood inschalen met liefst op basis van objectieve zorgschalen. Concreet zal blijken dat iemand bijvoorbeeld 25 uur basiszorg nodig heeft bij eten , plassen enz. Dit kan en moet ingevuld worden door derden, nl personen betaald via het VAPH in erkende diensten en voorzieningen, door personen en diensten vandaag betoelaagd via andere overheden  ( vooral gezinszorg, oppas…) én zorguren geleverd door mantelzorgers.

Door het niet-integreren van de gezinszorg en niet door VAPH maar door Vlaanderen betaalde zorg in het model, verliest men de totale en integrale visie. Vermaatschappelijking dreigt dan herleid te worden tot een uitsluitingsmodel van hulp door het VAPH en verwijzing naar de reguliere zorg als voorbeeld van vermaatschappelijking. Het PVF dient alle zorg te financieren , inbegrepen de reguliere zorg.

Ten tweede dreigt het model van de concentrische cirkels uit te monden in niet meer volwaardig honoreren van de mantelzorg zoals vandaag wel gebeurt met het PAB. Vermaatschappelijking hier als excuus om meer gratis te vragen van de buurt en familie, en niet meer gehonoreerd?

 

De bezorgdheid leeft bij mensen dat hun keuzevrijheid beperkt wordt door de concentrische cirkels. Dat ze zeer sterk aangestuurd worden om zoveel mogelijk gebruik te maken van de eerste 4 cirkels. Denkt u dat mensen zich terecht of onterecht zorgen maken?

Ik denk inderdaad dat het model van de concentrische cirkels enorme gevaren inhoudt. De verwijzing naar reguliere zorg zonder de uitbreiding van middelen in dit circuit is een onvolledig beleid. Het ware toch aangewezen bijvoorbeeld de uitbreiding van uren gezinszorg ten dele geaffecteerd te maken aan de opvang van in het VAPH erkende personen. Idem zoals eerder gezegd in verband met de honorering van mantelzorg, waar het totaal onduidelijk is voor mij of dit nog kan in het nieuwe model.

 

Hoe ziet u vermaatschappelijking van de zorg in verhouding tot andere maatschappelijke tendensen zoals langer werken en meer werken?

Als vermaatschappelijking inhoudt dat eigen netwerk meer moet opvangen, dan spoort dit niet met model van langer werken. Eenvoudig voorgesteld een meisje van 28 krijgt een kind. Binnen 60 jaar is dat meisje 88, en wellicht zorgbehoevend en het jonge kind 60? Wat moet ze doen, moeder verzorgen of langer werken ?
 

< Terug naar nieuwsoverzicht

Lid worden

Als lid van Onafhanklijk Leven vzw geniet je van interessante voordelen.

Ontdek de voordelen

Ontvang onze laatste nieuwtjes

Door jouw gegevens in te vullen, ga je akkoord met onze privacy policy.

Volg ons via social media

Klik hier en praat met ons mee

Om de gebruikerservaring van deze site te verbeteren gebruikt deze website cookies.

Akkoord