Advieslijn 03 808 22 99

Wachtlijsten en de zorgregie: hoe kan het beter?

Geschreven op ma 17 maart, 2014 door Marianne Callebaut in de categorie Nieuws

Wachtlijsten en de zorgregie: hoe kan het beter?

In Vlaanderen bestaat geen afdwingbaar recht op zorg en assistentie voor personen met een beperking. Ondanks inspanningen van de overheid blijven veel vragen onbeantwoord. Er is een structureel tekort aan  middelen met als gevolg wachtlijsten die blijven groeien.
Daarom riep de overheid een systeem in het leven dat op een ‘rechtvaardige manier’ de middelen verdeelt. Het systeem kreeg de naam zorgregie en werkt als volgt: Iedereen die ondersteuning wil, krijgt een plaats op de wachtlijst en een contactpersoon toegewezen.

Dat systeem brengt heel wat moeilijkheden met zich mee. Onafhankelijk Leven vzw dacht daarom na over hoe het beter kan. Via onderstaande link lees je het standpunt hierover van de raad van bestuur van Onafhankelijk Leven vzw.
 

De zorgregie

In Vlaanderen bestaat geen afdwingbaar recht op zorg en assistentie voor personen met een beperking. Ondanks inspanningen van de overheid blijven veel vragen onbeantwoord. Er is een structureel tekort aan  middelen met als gevolg wachtlijsten die blijven groeien.
Daarom riep de overheid een systeem in het leven dat op een ‘rechtvaardige manier’ de middelen verdeelt. Het systeem kreeg de naam zorgregie en werkt als volgt: Iedereen die ondersteuning wil, krijgt een plaats op de wachtlijst en een contactpersoon toegewezen.

Dat geldt zowel voor een vraag naar PAB als naar zorg in natura. De contactpersoon registreert de vraag in de Centrale Registratie Zorgvragen (CRZ) en vult daarna een vragenlijst in die de huidige situatie en zorgvraag omschrijft. Deze informatie gaat naar een Regionale prioriteitencommissie (RPC). In dat overlegorgaan vergaderen een aantal mensen (vertegenwoordigers uit voorzieningen, gebruikers, …) over deze zorgvragen.
De leden van die commissie beslissen of iemand een toekenning en dus ondersteuning krijgt of niet. Iedereen die niet meteen een toekenning krijgt, kan een jaar later opnieuw een dossier indienen.

Wat loopt er mis? 

Niet alles verloopt vlot bij de werking van de zorgregie en meer specifiek bij de prioriteitencommissies. Via onze taak als contactpersoon zien we heel wat problemen opduiken. Door een beperkt budget dat de overheid ter beschikking stelt, krijgen enkel zeer schrijnende situaties effectief een toekenning. De prioriteitencommissies werken op een verschillende manier en hanteren verschillende criteria. Dat is niet eerlijk en maakt het moeilijk om in te schatten of een aanvraag wordt goedgekeurd of niet.

Het zijn mensen uit de sector zelf die mee  beslissen over een goedkeuring en dat leidt soms tot wrevel in de sector. In sommige gevallen is het besproken dossier geen onbekende voor een van de RPC leden. Tot slot kruipt er zoveel tijd en geld in de werking, dat het afschaffen ervan budget zou vrijmaken om heel wat mensen te helpen.

Hoe kan het beter?

Er is dus nog wat werk aan de winkel. De beste oplossing zou zijn om het systeem af te schaffen en iedereen die nood heeft aan ondersteuning die ook effectief te geven. Daar blijven we voor pleiten en naar streven. Rekening houdende met mislukte pogingen uit het verleden en de (economische) realiteit, weten we dat dat een lange termijn plan is. Toch willen we al iets doen voor mensen op korte termijn. Onafhankelijk Leven vzw dacht daarom na over een alternatief  voor de werking van de zorgregie en meer specifiek, de prioriteitencommissies. Het voorstel is een standpunt van de raad van bestuur van Onafhankelijk Leven VZW.

Andere samenstelling RPC’s

We stellen voor om af te stappen van de huidige samenstelling waarbij de sector vertegenwoordigd en medeplichtig is. In de plaats daarvan stellen we voor om de comité samen te stellen uit onafhankelijke professionelen. Er wordt een profiel opgesteld van de competenties die nodig zijn om beslissingen te kunnen nemen als RPC-lid en bevoegd expert. De plaatsen in de comités worden dan opgevuld met mensen die aan dat profiel voldoen. Bij het soort profiel denken wij aan ethici, psychologen, sociologen, … .

Belangrijk is dat deze personen onafhankelijk van het aanbod en de overheid zijn, zodat ze neutraal en objectief zijn. De beslissingen die de leden nemen zijn gegrond, op basis van een onpartijdige en beargumenteerde  beoordeling. Het is belangrijk dat ze hiervoor een waardige vergoeding krijgen.

Centrale prioriteitencommissie met huishoudelijk reglement 

In plaats van de huidige regionale werking, pleit Onafhankelijk Leven vzw voor een centrale prioriteitencommissie (CPC). Van een regionale werking, gaan we naar een centrale werking.
Er blijven meerdere  comités bestaan, om het grote aantal dossiers te verwerken, maar deze komen centraal samen in plaats van regionaal.

Om uniformiteit te bewaken werken ze volgens een huishoudelijk reglement waar gevolgen aan gekoppeld zijn wanneer het niet gevolgd wordt. Om nog meer uniformiteit te creëren, worden de kamers af en toe gemengd. Zo roesten kamers niet vast in hun gewoonten, maken ze samen afspraken en werken ze samen aan uniformiteit.

Het huishoudelijk reglement geeft aan dat CPC’s transparant werken. Dat wil zeggen dat ze open en vlot communiceren over hun werking en middelen. Er is duidelijkheid over de procedures, iedereen krijgt tijdig correcte informatie. Zorgvragers krijgen een duidelijke motivering van waarom ze al dan niet ondersteuning krijgen. 

Bij de vergaderdata en momenten wordt rekening gehouden met de samenstelling van de centrale prioriteitencommissie. Indien het nodig is om naast de werkuren te vergaderen om zo experts aan te trekken, is dat mogelijk. Verschillende gewoontes bij verschillende kamers zijn mogelijk.

Contactpersoonsschap en DOP’s

Naast de werking van de commissies, is ook wat ervoor en erna gebeurt belangrijk.
Om kans te maken op een toekenning moeten contactpersonen een goed dossier indienen. Daarom moet er blijvend gewerkt worden aan de houding en visie van contactpersonen. Voldoende financiering om contactpersonen al het mogelijke te laten ondernemen om de dossiers zo correct mogelijk in te vullen, is noodzakelijk.

Het kan nuttig zijn om de DOP’s een grotere taak te geven in het hele proces van de zorgregie en contactpersoonschap. Zij bezitten via het ondersteuningsplan veel informatie over de ondersteuningsvraag van mensen. Door die informatie goed te gebruiken, voorkomen we dat mensen steeds informatie moeten herhalen. Het kan ook een duidelijker beeld geven en de beslissingen van de commissies verbeteren. De DOP’s zijn in dit geval regionale aanspreekpunten die de persoon met een beperking tijdens het volledige proces ondersteunen.

Ook na een negatieve beslissing van een RPC blijft de DOP belangrijk. In dat geval kan de DOP samen met de persoon met een handicap naar andere mogelijke oplossingen zoeken in afwachting van een budget. Het is aan te raden dat het om een vertrouwenspersoon gaat en dat dus 1 persoon in de mate van het mogelijke het hele traject opvolgt. Een maximum aantal begeleidingen of termijn wordt afgeschaft en een persoon met een beperking kan op elk moment beroep doen op een DOP.

Wanneer de DOP’s een grotere rol krijgen, is het ook belangrijk dat ze bekend zijn. Daarom is het nuttig dat de overheid investeert in het bekend maken van de DOP’s. Zorgvragers moeten weten waar ze terecht kunnen en welke hulp ze kunnen verwachten.

Nieuwe visie

De opbouw van deze nieuw samengestelde comités en de nieuwe werking gebeurt vanuit een nieuwe visie en een ander uitgangspunt. De leden van een comités gaan niet langer uit van pakketten en een aanbodgestuurd systeem. Ze redeneren vanuit de ondersteuningsvraag. Wat de persoon nodig heeft is belangrijk, niet wat de oplossing zal zijn. Deze redenering sluit aan bij het nieuwe systeem van persoonsvolgende financiering waarin zorgpakketten en erkenningsvormen niet meer bestaan.

Toezicht en beroep

Het hele systeem heeft ook een toezichtfunctie en beroepsfunctie nodig. Het is niet opportuun om gebruikers zelf te laten beslissen over het al dan niet krijgen van ondersteuning, maar het is wel nodig dat ze toezicht houden op het systeem. Vanuit hun ervaringsdeskundigheid kunnen zij bijsturen waar nodig en zo het systeem verbeteren.

Momenteel bestaat de mogelijkheid om het dossier te verdedigen na een negatieve beslissing. Dat systeem moet uitgebreid worden naar een hoorrecht voor iedereen. Elke aanvrager krijgt de kans om zijn dossier te verdedigen. Dat kan al bij een eerste bespreking, maar ook bij een herziening na de eerste bespreking.

Wanneer iemand niet akkoord gaat met een beslissing, is de eerstvolgende stap de rechtbank. Dat is een te grote stap. Het is noodzakelijk dat er binnen het systeem een eerste en meer eenvoudige stap naar beroep van een beslissing is.

< Terug naar nieuwsoverzicht

Lid worden

Als lid van Onafhanklijk Leven vzw geniet je van interessante voordelen.

Ontdek de voordelen

Ontvang onze laatste nieuwtjes

Door jouw gegevens in te vullen, ga je akkoord met onze privacy policy.

Volg ons via social media

Klik hier en praat met ons mee

Om de gebruikerservaring van deze site te verbeteren gebruikt deze website cookies.

Akkoord