Advieslijn 03 808 22 99

Onafhankelijk Leven vzw krijgt een nieuwe directeur in 2019

Geschreven op do 26 april, 2018 door Kim Vercruysse in de categorie Nieuws

Onafhankelijk Leven vzw krijgt een nieuwe directeur in 2019

Koenraad Depauw stond 13 jaar lang met hart en ziel aan het hoofd van Onafhankelijk Leven vzw. Nu geeft hij de fakkel door. ‘Dit was niet gewoon mijn job. Onafhankelijk Leven vzw voelt als  een kind van mij, dat ik nu loslaat. Maar de verbinding zal voor altijd blijven’, zegt Koenraad.

Nu dertien jaar geleden solliciteerde je bij Onafhankelijk Leven vzw. Kende je de organisatie al?

Koen: “Ik kende Onafhankelijk Leven vzw niet. En ik had nog nooit een leidinggevende functie gehad. Het moet op een vrij arrogant moment geweest zijn dat ik dacht: ‘die job wil ik’. Voor ik solliciteerde, werkte ik wel in de gehandicaptensector. Een inspirerende omgeving. We wilden de maatschappij veranderen. Toen al vond ik het niet oké dat mensen met een handicap verplicht werden om in een instelling te wonen, omdat ze anders geen ondersteuning hadden. Ik had de sfeer dus al een beetje opgesnoven. En toen gebeurde het: ik ontmoette Jan-Jan Sabbe, de oprichter van Onafhankelijk Leven vzw.”

Dit lijkt op een onthulling van je grote liefde?

Koen: “ ’t Zal wel zijn. Jan-Jan viel als jonge twintiger uit een boom en raakte volledig verlamd. Dat veranderde zijn leven, maar ook dat van veel andere mensen met een handicap. Hij richtte Onafhankelijk Leven vzw op en spande in 1996 een proces aan tegen de overheid om het geld dat naar voorzieningen gaat rechtstreeks aan de persoon met de handicap te geven. Hij won dat proces en zette daarmee de eerste stap richting het persoonlijk assistentiebudget (PAB).”

“Jan-Jan kon alleen zijn hoofd bewegen, maar hij nam wel de hele ruimte in. Tijdens het sollicitatiegesprek vroeg hij mij: ‘waarom wil jij voor mensen met een handicap werken’. Maar dat wilde ik helemaal niet. Ik wilde werken voor elke groep die in de maatschappij onderdrukt of uitgesloten wordt. Het zorgsysteem in Vlaanderen zorgt ervoor dat mensen met een handicap nog altijd geen deel uitmaken van onze samenleving. En nog sterker, in Vlaanderen vinden we dat nog normaal ook. Enkel en alleen op basis van een kenmerk in hun zijn sluiten we hen uit. Ik was jarenlang actief in de anti-racismebeweging. Wel, wat we doen met mensen met een handicap in Vlaanderen, dat vond ik toen, en vandaag nog altijd,  puur racisme. Daar is de vonk tussen Jan-Jan en mij overgeslaan.”

In 2008 stierf Jan-Jan. Exact 10 jaar later stop jij als directeur. Is de opdracht die hij je toen gaf volbracht?

Koen: “Hij gaf mij één opdracht: zorg ervoor dat er een budget is voor iedereen met een handicap in Vlaanderen. Ik durf zeggen dat de persoonsvolgende financiering (PVF), zoals we die vandaag kennen, er niet zou zijn zonder mij. Dat klinkt misschien arrogant. Maar ik en Onafhankelijk Leven vzw hebben hier een doorslaggevende rol in gespeeld. Jan-Jan zou terecht fier zijn.”

“Maar. Er is een grote maar. Het budget is er nog niet voor iedereen. Vandaag zijn er nog altijd 14 000 mensen die wachten. In mijn laatste jaar als directeur ga ik daar fors op inzetten. Ik ga de druk op politici opvoeren. En ga voor niets minder dan een afdwingbaar recht op ondersteuning en assistentie.”

Heeft je opvolger dan nog werk?

Koen: “Ja zeker! Mensen met een handicap hebben dan de mogelijkheid om zelf te beslissen over hun ondersteuning. Maar er is veel meer nodig. Het is niet omdat mensen een budget hebben, dat ze zich ook onafhankelijk gaan gedragen. Hen empoweren, coachen, bewuster maken van de keuzes die ze hebben in hun leven. Bijvoorbeeld over wat ze allemaal kunnen doen met een persoonsvolgend budget (PVB). Dat is iets voor mijn opvolger.”

Was de strijd voor zo’n persoonsvolgend budget een moeilijke strijd?

Koen: “Toen ik begon bij Onafhankelijk Leven vzw hadden we geen geld, geen personeel en super veel ambitie. Helemaal mijn ding dus. De rechtstreekse financiering van instellingen stopzetten en ervoor zorgen dat alle mensen met een handicap hun budget kónden besteden aan assistentie. Het was een strijd met ups en downs. De eerste vier jaar van die strijd stelde de minister van Welzijn en de leiding van het Vlaams Agentschap voor Personen met een handicap het persoonlijk assistentiebudget (PAB) zelfs openlijk nog in vraag. Lees:  Men was het liever kwijt dan rijk. Wij hadden dus een duidelijke vijand. En voerden acties, campagnes, gingen betogen voor het behoud van het systeem. De conservatieve politici hebben daar toen de strijd verloren. Zelfs de voorzieningen gingen mee in ons verhaal.”

En toen kwam er, na die strijd met ups en downs, de grote up? Herinner je je nog dat moment?

Koen: “Dat was in 2011 op het lanceringsfeest van Onafhankelijk Leven vzw. Daarvoor hadden we een andere naam. Er zat 500 man in de zaal, waaronder heel wat politici, ook politici die voorheen nog hadden gepoogd het budgetsysteem waarvoor Onafhankelijk Leven vzw voor stond af te schaffen. Er was ondertussen teveel volk vóór het idee van een eigen budget voor persoonlijke assistentie. Wij kregen voor het eerst politieke steun van alle partijen. Eigenlijk hebben we niet veel moeten doen hoor. Gewoon blijven herhalen dat een systeem waarbij je een eigen budget voor assistentie krijgt beter is dan dat je verplicht wordt om in een voorziening te wonen. Hoe meer mensen zo’n budget hadden gekregen, hoe meer duidelijk dat ook werd in de praktijk voor iedereen.”

En toch, er komt veel kritiek op het systeem. Ook van mensen met een handicap zelf.

Koen: “Ik vertelde je dat ik een doelstelling had gekregen hé? Een budget voor iedereen. Wat we nu hebben is een budget voor een deel van de mensen. Een budget dat ook vaak te klein is. En dat geeft problemen. Vroeger was er grote onzekerheid en lange wachtlijsten als je thuis wilde wonen met persoonlijk assistentie. En een grote zekerheid als je naar een instelling wilde. Vandaag is er een grote onzekerheid voor iedereen. Heel het wachtlijstenverhaal is nu voor iedereen even onrechtvaardig. De kritiek op PVF kan je verklaren doordat mensen geen zekerheid hebben dat ze, als ze het nodig hebben, genoeg ondersteuning krijgen. Lossen we dat op, dan is die kritiek onmiddellijk verdwenen. Het tekort aan budget is niet de schuld van het systeem. Maar komt doordat politici te weinig investeren in mensen met een handicap en dus in zorg.”

Op welke realisatie kijk je persoonlijk terug met de meeste voldoening en trots?

Koen: “De spoedprocedure voor mensen met ALS of een snel degeneratieve ziekte. Mensen met een handicap wachtten vroeger gemiddeld vijf jaar op een PAB. Voor iemand met ALS bijvoorbeeld, een verschrikkelijke ziekte waarbij je gemiddeld nog drie jaar te leven hebt, heeft zo’n budget aanvragen dan weinig zin. Terwijl het net voor hen écht het verschil maakt tussen leven en dood. Heel veel mensen met ALS beëindigen hun leven ofwel omdat ze te weinig ondersteuning hebben, hun levenskwaliteit nihil is en ze noodgedwongen in een rusthuis belanden. Ofwel stikken ze. Deze mensen hebben permanente ondersteuning en assistentie nodig. Onmiddellijk. Toen nam ik, gesteund door de ALS Liga, het initiatief om een spoedprocedure te maken. Iemand heeft me eens verteld dat mensen door die spoedprocedure écht ook langer leven. Dat was het moment waarop ik dacht: ‘mijn leven heeft zin gehad’”

Je spreekt met zoveel passie en strijdvaardigheid. Jij bent nog niet moe gestreden. Waarom ga je dan weg?

Koen: “Dit was niet gewoon mijn job. Ik heb er mijn hart, en heel veel tijd en energie ingestoken. Onafhankelijk Leven vzw is mijn kindje. En zoals dat gaat bij kinderen, moet je ze ooit loslaten. Maar de verbinding blijft voor altijd. Ik blijf adviseur, back-up, en zelfs politieke scheenschopper als dat nodig is.”

“Ik heb in die 13 jaar al een tiental collega’s, bestuurders, oprichters begraven. Onlangs nog Eddy Denayer. Als er één ding is dat ik geleerd heb van mensen met een handicap, is dat het leven eindig is. En dat je best het onderste uit de kan haalt. Ik had gerust nog 10 jaar kunnen doordoen hoor. Maar ik wil nog meer betekenen, nog meer realiseren dan dat ik vandaag heb gerealiseerd. Nog meer maatschappelijke verandering nastreven en liefst op een radicale manier. Want hoe we nu aan het leven zijn, dat is niet oké. Ik maak ondertussen deel uit van een nieuwe organisatie “Strategies&leaders". We geven als consultant strategisch advies aan organisaties en bedrijven die maatschappelijke verandering nastreven. In de komende maanden wordt deze nieuwe organisatie gelanceerd. Dat wordt mijn nieuwe job.

“Nu is het niet zo dat ik onmiddellijk weg ben. De vacature voor een nieuwe directeur verschijnt vandaag. Ik blijf nog aan het roer bij Onafhankelijk Leven vzw tot de nieuwe persoon is opgeleid. Ik blijf ook nog een hele tijd mijn functies binnen het VAPH behouden. Later word ik bestuurder van Onafhankelijk Leven vzw. Dus helemaal weg ben ik nooit.”

In 2019 kiezen we een nieuwe Vlaamse regering en dus een nieuwe minister. Wil je hem of haar nog iets zeggen?

Koen: “Meneer de nieuwe minister, mevrouw de nieuwe minister, ik hoop dat je je rug breekt. Of een kind krijgt met een handicap. Natuurlijk hoop ik dat niet echt. Maar veel mensen praten over mensen met een handicap als ‘zorgbehoevende’. Terwijl we dat verdorie allemaal ooit zullen zijn. Of we dat allemaal kúnnen zijn. Zomaar, plots, helemaal onverwacht krijg je een ongeluk, word je ziek of krijg je een kind met een beperking. En dus, meneer of mevrouw de minister blijf jezelf de vraag stellen: ‘zou ik het zelf of voor mijn kind ook zo willen?’. Dan is het vrij gemakkelijk, je komt vanzelf bij de principes van Onafhankelijk Leven vzw.”

En nog een tip voor de nieuwe directeur?

Koen: “Onderschat ze niet, die mensen van Onafhankelijk Leven vzw. De medewerkers, leden, vrijwilligers. ’t Is een stevige club, van straffe mensen, die heel actief zijn én elkaar graag zien. Draag er zorg voor.”

Bedankt voor dit interview, Koen. En voor je jarenlange strijd voor een onafhankelijk leven voor iedereen met een handicap. We horen nog van je!

Bekijk hier de vacature voor Algemeen Directeur van Onafhankelijk Leven vzw.

< Terug naar nieuwsoverzicht

Lid worden

Als lid van Onafhanklijk Leven vzw geniet je van interessante voordelen.

Ontdek de voordelen

Ontvang onze laatste nieuwtjes

Volg ons via social media

Klik hier en praat met ons mee

Om de gebruikerservaring van deze site te verbeteren gebruikt deze website cookies.

Akkoord