Advieslijn 03 808 22 99

De eerste effecten van PVF

Geschreven op wo 26 april, 2017 door Jeroen De Weerdt in de categorie Invloed op het beleid

De eerste effecten van PVF

Minister Jo Van Deurzen en James Van Casteren, administrateur-generaal van het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH), gaven een eerste stand van zaken rond de invoering het persoonsvolgend budget (PVB). We halen er voor jou enkele opmerkelijke cijfers en tendenzen uit. Die gaan enkel over PVB voor meerderjarigen.

Op één dag van 3.400 naar 24.058 budgethouders

In 2015 werd er voor zorg en ondersteuning binnen de niet-rechtstreeks toegankelijke hulp in totaal 890 miljoen euro ingezet. Daarvan was het grootste deel financiering van voorzieningen: 780 miljoen euro. Nu gaat het in totaal over 930 miljoen euro waarvan het grootste deel nu persoonsvolgend is: 922 miljoen euro. In plaats van ongeveer 3.400 budgethouders met een persoonlijk assistentiebudget (PAB of PGB) vroeger, zijn er nu 24.058 budgethouders. De persoonsvolgende financiering is dus vast en zeker een grondige ommekeer. Die ommeslag gebeurde in één keer en is vanaf begin januari 2017 een onbetwistbaar feit.

PVB aanvragen en toekenningen

Sinds 1 september 2016 dienden ongeveer 496 menseneen aanvraag voor een persoonsvolgend budget (PVB) in. Daarvan werden er 242 goedgekeurd door het VAPH. De meeste onder hen moeten nog door de regionale prioriteitencommissie worden behandeld (169). Voor noodsituaties werden sindsdien 186 tijdelijke budgetten toegekend en 88 PVB’s na noodsituatie. 59 spoed-PVB’s werden ter beschikking gesteld en opgestart. In 2017 (zomer) zullen een 200-tal PVB’s ter beschikking gesteld worden aan jongvolwassenen voor zorgcontinuïteit bij overgang naar meerderjarigenzorg. “Maatschappelijke noodzaak” is een nieuwe automatische toekenningsgroep. Die werd in 22 gevallen toegekend. Ongeveer 80% van beschikbare middelen voor PVB’s worden nu automatisch toegekend.

Nog 12.754 personen op de wachtlijst

Op 11 april 2017 stonden nog 12.754 mensen op de wachtlijst. 94% daarvan zit in prioriteitengroep 3, 5% in prioriteitengroep 1 en 1% in prioriteitengroep 2. De wachtlijst is het grootst in Antwerpen (3.512 mensen) en het laagst in Vlaams Brabant/Brussel (1.491mensen). Het VAPH raamt dat ongeveer 380 mensen uit deze prioriteitengroepen nog in 2017 een PVB zullen krijgen.

De meeste mensen op de wachtlijst (75%) hebben wel één of andere ondersteuning via rechtstreeks toegankelijke hulp of via het basisondersteuningsbudget. Sommigen hebben al een PVB, maar dat is onvoldoende om de echte ondersteuningsnood “op te lossen”.

Het VAPH wil iedereen meer inzicht geven in hun plaats op de wachtlijst maar daarvoor moet de transitie (ook voor iedereen die op een wachtlijst staat) afgerond zijn. Ook kan er nu nog geen informatie gegeven over hoelang mensen moeten wachten op een PVB. We verwachten dat dit in 2018 wél mogelijk is!
Het VAPH verwacht op basis van het regeerakkoord dat ze in 2018 en 2019 nog 104mio€ voor toekenning van extra budgetten voor minder- en meerderjarigen ter beschikking heeft.

Nieuwe trends in de besteding
Het is nog te vroeg om sluitende cijfers te geven over hoe mensen hun PVB inzetten, maar de trend lijkt te zijn dat 30% kiest voor cash. De meerderheid opteert voor een voucher, dus besteding van het PVB via een vergunde zorgaanbieder. Er zijn nu door het VAPH 265 zorgaanbieders vergund, waarvan 5 “nieuwe”.

Er zijn ook veranderingen zichtbaar bij de mensen die gebruik maken van een voorziening (vergunde zorgaanbieder). 147 personen vroegen hun vrij besteedbaar bedrag op, 37 verhuisden naar een andere voorziening, 215 mensen stopten hun overeenkomst (voucher) en 44 mensen verminderden hun besteding bij de gekende zorgaanbieder.

Het is duidelijk dat stilaan de nieuwe en de meer flexibele mogelijkheden voor de besteding van een budget bekend worden. Waar er vroeger misschien geen alternatief was, is dat er nu wel!

Ondernemerschap en financieel beheer worden belangrijker dan ooit.
De invoering van PVF heeft dus weldegelijk een onmiddellijk effect op voorzieningen. Er is bv veel ongerustheid over hoe men “plaatsen” terug kan invullen nadat iemand overleden is. De zorgaanbieder heeft niet enkel verantwoordelijkheden ten aanzien van budgethouders, maar ook ten  aanzien van medewerkers en leveranciers.

Momenteel werkt het VAPH en de minister aan een oplossing voor kortverblijf voor budgethouders die hun PVB volledig als dagondersteuning opnemen. Het principe is aanvaard dat deze mensen voor maximaal 30 dagen per jaar beroep moeten kunnen doen op kortverblijf (soms ook respijtzorg genoemd).
Ook moet nog een oplossing worden gezocht voor budgethouders die willen overschakelen naar 7 dagen op 7 woonondersteuning én voor de correctie van de toegekende budgetten aan zorggebruikers in bepaalde voorzieningen.

De taskforce is hier volop mee bezig en we verwachten hiervoor tegen de zomer een goed plan van aanpak.

Het VAPH zal dit jaar nog voor de vergunde zorgaanbieders een "coachingaanbod" organiseren. Experten zullen zorgaanbieders coachen bij hun ondernemen en managen nu de zorgaanbieder volledig aangewezen is op de “klanten” voor de financiering van hun dienstverlening. De persoonsvolgende financiering zal wellicht leiden tot bijvoorbeeld wijzigingen in het personeels- en investeringsbeleid van een voorziening.

Er zal ook zorgvuldig moeten opgevolgd worden of budgethouders binnen de 4 maanden effectief hun zorg, ondersteuning of assistentie opstarten. Dat kan in een cashformule of als voucher of als een combinatie van beiden. Sommige voorzieningen zijn ongerust dat ze niet tijdig hun vrijgekomen plaatsen weer ingevuld krijgen.

Goed geïnformeerde budgethouders mét bijstand
Budgethouders kunnen steeds beroep doen op een bijstandsorganisatie bv. als je overweegt om je budget anders te besteden. Voor budgethouders in voorzieningen is daarvoor tot 2019 een extra budget voorzien zodat deze bijstand voor hen “gratis” is. Zie daarvoor vorig artikel.

Tegen 2020 zal de bestaande bijdrageregeling voor iedereen wegvallen. Dat is wat je met je eigen middelen moet betalen aan je zorgaanbieder voor het gebruik van een kamer, maaltijden, verplaatsingen,… Het algemeen principe is dat je de kosten van zorg en ondersteuning of assistentie betaalt met je PVB. En de woon- en leefkosten betaal je met eigen middelen. Een heikel punt want velen maken zich terecht zorgen over de betaalbaarheid ervan. Veel mensen met een handicap hebben ook een beperkt inkomen.

De huidige bijdrageregeling kan tot 2020 blijven doorlopen voor budgethouders die bij dezelfde zorgaanbieder hun ondersteuning van 2016 verder zetten. Van zodra ze de overeenkomst wijzigen of overstappen naar een andere zorgaanbieder zijn de nieuwe tarieven voor woon- en leefkosten van toepassing.

Gebruikersraden binnen voorzieningen hebben hier een erg belangrijke rol. Ze moeten de tarieven die de voorziening daarrond voorstelt goedkeuren. Gebruikersraden kunnen hiervoor ook bijstand vragen aan Onafhankelijk leven vzw.

Het VAPH werkt ondertussen verder aan een betere en ook meer rechtstreeks communicatie met de budgethouders. Nu zijn de zorgaanbieders nog vaak tussenpersoon. Iedereen beseft dat de juiste informatie tijdig beschikbaar moet zijn. Voor iedereen zijn veel dingen nieuw en worden soms verhalen verteld waarvan we ons afvragen of ze waar of niet waar zijn.

De VAPH website wordt vernieuwd ten gunste van budgethouders en professionelen. Ook aan mijnvaph.be wordt verder gesleuteld. Het VAPH lanceerde ook een wegwijzer waarop je het vergunde zorgaanbod en de rechtsreeks toegankelijke hulp binnen jouw regio kan vinden. Via de website zorgenassistentie.be kan je ook jouw vraag naar zorg en ondersteuning of assistentie bekend maken, zodat allerlei zorgaanbieders jou hierover ook gericht kunnen contacteren. Deze website is ook voor alle zorgaanbieders en kandidaat persoonlijke assistenten beschikbaar!

VAPH wil niet naief zijn: controle is nodig
De helpdesks van het VAPH maar ook die van de bijstandsorganisaties worden erg veel gecontacteerd. Dat is goed want ze zijn er juist gekomen om mensen te informeren en verder op weg te helpen. De weg naar een goede en juiste besteding van een PVB is echter nog erg hobbelig. Soms duiken er allerlei vragen en verhalen op waarvan het VAPH en de minister zich afvragen: “is dit nu echt waar?” Bijvoorbeeld budgethouders die bij een vergunde zorgaanbieder een blanco overeenkomst moeten ondertekenen of zorgaanbieders hun kostprijs nu met 50% of meer verhogen. Dergelijke signalen zullen ernstig worden onderzocht. Het is goed dat we allemaal hier in eigen boezem kijken en niet met valse feiten naar buiten komen.

Waar nodig zal zorginspectie worden ingeschakeld. Het VAPH werkt ook aan een aanpassing van de regelgeving zodat dit wat beter in de hand kan gehouden worden door de overheid.

De cijfers in dit artikel komen uit de presentatie van het VAPH in de commissievergadering van 18 april 2017 en geven weer wat toen de stand van zaken was. Je kan hier het volledige verslag daarvan lezen.

< Terug naar nieuwsoverzicht

Lid worden

Als lid van Onafhanklijk Leven vzw geniet je van interessante voordelen.

Ontdek de voordelen

Blijf op de hoogte

Ontvang onze laatste nieuwtjes

(je ontvangt maximum twee mailtjes per maand)

Volg ons via social media

Klik hier en praat met ons mee