Advieslijn 03 808 22 99

Amerikaanse toestanden in de zorg?

Geschreven op ma 22 juni, 2009 door Koenraad Depauw in de categorie Nieuws

Vandaag hoor je van alles over wachtlijsten, het PGB, commercialisering. Maar wat zijn de mogelijkheden en de beperkingen? Onze voorzitster Viviane Sorée liet haar licht schijnen over de vermarkting van de zorgsector.

Vandaag hoor je van alles over wachtlijsten, het PGB, commercialisering. Maar wat zijn de mogelijkheden en de beperkingen? Onze voorzitster Viviane Sorée liet haar licht schijnen over de vermarkting van de zorgsector.


Naar aanloop van de verkiezingen raakten Open-VLD en CD&V met elkaar in een verhit debat over de commercialisering van de zorg.  Zo gleed de focus weg van de wachtlijsten in de gehandicaptenzorg. Nu de kiezer de kaarten heeft geschud  en beide voornoemde partijen aan tafel zitten  voor de regeringsonderhandelingen, willen wij -als gebruikers van die zorgsector- dit debat opentrekken. Niet om opnieuw  in slogantaal te vervallen, maar om te kijken waar Vlaanderen – en vooral dan de Vlaming die zelf ondersteuning nodig heeft – het beste bij gebaat is. Noodzakelijk is om goed te weten waarover we praten.


Keuzevrijheid wordt geringeloord


De zorgsector in Vlaanderen is grotendeels in private handen. De privatisering van de zorg is dus al een feit. De overheid sluit overeenkomsten met deze zorgvoorzieningen, of legt strikte voorwaarden op voor de erkenning en subsidiëring ervan. Op die manier controleert én stuurt de overheid het zorgaanbod.


De afgelopen jaren rees de vraag om de zorg op een andere manier te organiseren. De stroeve overheidssturing staat een zorg op maat in de weg. Bovendien heerst er met meer dan 15.000 dringende zorgvragen een grote schaarste binnen het beschikbare aanbod. De individuele gebruiker bevindt zich dus in een heel zwakke positie. Hoe vertaalt zich dat vandaag in de gehandicaptensector?  Val je morgen van de trap en word je verlamd, dan zal je na je revalidatie vaststellen dat je niet enkel fysieke capaciteiten verloren hebt, maar ook je keuzevrijheid en je mogelijkheid om zelf beslissingen te nemen. Waar je gaat wonen, wie je verzorgt, op welk uur, op welke manier, met wie je samenwoont… het hangt allemaal af van waar er ergens een plaatsje vrij is. En ben je als cliënt niet tevreden met het aanbod? Dan kun je op je hoofd gaan staan. Het is te nemen of te laten, er is haast nergens plaats.  Inspraak en keuzevrijheid zijn bijzonder relatief zolang er wachtlijsten zijn.


Maar zelfs al voorziet de regering voldoende budgetten om de wachtlijsten weg te werken, het zou niet volstaan. De stroeve wetgeving voor de erkenning en uitbreiding van voorzieningen en de achterhaalde wijze van kwaliteitscontrole, staan zorg op maat en levenskwaliteit voor mensen met een handicap in de weg. De voorzieningen zelf zijn al jaren vragende partij voor minder stroeve regeltjes. Bovendien willen de belangenverenigingen van personen met een handicap dat niet het aanbod, maar wel de vraag van de gebruikers centraal staat, zonder dat de financiële positie van deze personen hierdoor achteruit gaat. Vraagsturing betekent ook meer marktwerking. Ben je niet tevreden, dan vertrek je naar elders. Dit versterkt niet enkel de positie van de zorggebruikers, het komt ook de kwaliteit ten goede: wie geen kwaliteit aanbiedt, wordt daarop afgerekend. Het debat over de toekomst van de zorgsector laat zich niet herleiden tot een loutere geldkwestie. 


Directe financiering is de toekomst


Wij schuiven als antwoord voor de ondersteuning van mensen met een handicap ook de keuze voor directe financiering naar voren. Dit betekent dat de financiering van de welzijnssector niet langer op basis van gemiddelden en een stroef erkenningsysteem gebeurt, maar werkt met individuele budgetten. Dit is veel rechtvaardiger dan een gemiddelde kostprijs per bed. De grootte van een individueel budget wordt bepaald door de ondersteuningsnoden van elk individu. Het type van voorziening noch het feit of dit een privaat, een publiek, een non-profit of een commercieel initiatief is, bepaalt de subsidiëring. Zo komt de ondersteuningsnood van de persoon met beperkingen op het voorplan. Hij of zij kan zelf de dienstverlener kiezen die het beste aan zijn of haar noden tegemoetkomt.


De individuele budgetten moeten evenmin naar de voorzieningen gaan, maar direct naar de zorggebruikers. Zo geven we de gebruikers het heft  in handen om hun zorg zelf te sturen. We stappen dan eindelijk af van een systeem waarin de overheid beweert te weten wat goed is voor de mensen, en hoe men de beste levenskwaliteit moet verwezenlijken. Hierdoor zal ongetwijfeld ook het zorgaanbod veranderen.


PGB-experiment eindelijk gestart


Een manier om directe financiering te organiseren, is het Persoonsgebonden Budget of PGB. Het PGB- decreet werd al in 2001 goedgekeurd. In het vorige regeerakkoord stond dat de doelmatigheid van het PGB onderzocht zou worden via een experiment. Dat onderzoek startte in 2008, maar pas deze week ontvingen een dertigtal deelnemers van het experiment hun budget. Aan het experiment kunnen niet enkel erkende zorgvoorzieningen deelnemen, maar ook nieuwe spelers op de markt. Ook deze effecten worden geëvalueerd.


Zoals professor De Maeseneer in De Morgen stelde op 5 juni, vereist het werken met persoonlijke budgetten een partnership tussen de gebruiker en hulpverleners. Dit betekent ook dat de gebruiker een grote rol krijgt bij de beoordeling van de zorgkwaliteit. Vandaag gebeurt dit niet in de gehandicaptenzorg, met uitzondering van het PAB of Persoonlijke Assistentiebudget waarbij personen met een handicap zelf hun ondersteuning kunnen organiseren. De kwaliteit van de zorgvoorzieningen wordt vandaag enkel gemeten aan de hand van procedures. Naar het resultaat voor de gebruiker wordt niet gekeken. Een interessante evolutie is de ontwikkeling van een kwaliteitslabel in Nederland. Ook in Zweden worden mensen met een handicap en hun familie zelf in staat gesteld om zich te informeren over de specialisatie, de aanpak en prijzen en kunnen zij zelf keuzes maken.


Het komt er nu op aan om in Vlaanderen concrete voornemens over de uitbreiding van het PGB neer te pennen in het regeerakkoord. Niet op basis van holle slogans over een commercialisering of ethische principes, maar op basis van ervaringdeskundigen en de noden van de gebruikers zelf opdat zij een onafhankelijk leven kunnen leiden.


Viviane Sorée


Ervaringsdeskundige verbonden aan het Expertisecentrum Onafhankelijk Leven, BOL-BUDIV, VFG, Ado-Icarus en GRIP vzw.


Mevrouw Sorée is uitgenodigd voor een gesprek met Kris Peeters op vrijdag 12 juni 2009.
www.onafhankelijkleven.be

dd

< Terug naar nieuwsoverzicht

Lid worden

Als lid van Onafhanklijk Leven vzw geniet je van interessante voordelen.

Ontdek de voordelen

Ontvang onze laatste nieuwtjes

Door jouw gegevens in te vullen, ga je akkoord met onze privacy policy.

Volg ons via social media

Klik hier en praat met ons mee

Om de gebruikerservaring van deze site te verbeteren gebruikt deze website cookies.

Akkoord